• Tìm hiểu về Văn Chầu Thánh  

    Văn chầu, tức là các bài hát văn dùng để cung thỉnh các thánh Tam Phủ, Tứ phủ khi nhập hồn vào thân xác các bà đồng, ông đồng. Trong Diễn Đàn Hát Văn , chúng tôi đã lựa chọn giới thiệu khá nhiều bài hát văn chầu của các vị Thánh Tứ phủ, thực ra số lượng các bài hát này còn lưu truyền trong dân gian có số lượng lớn gấp nhiều lần các bài đã được công bố . Những bài này được sáng tác các thời kỳ khác nhau, thường là các cung văn vừa đàn giỏi hát hay , vừa có khả năng sáng tác. Có những bài có tên tác giả, thường là của cung văn gần đây, như Phạm Văn Kiêm, Đoàn Đức Giang, Lương Ngọc Tùng..... Còn lại phần lớn là các bài là khuyết danh . Các bài văn chầu được sáng tác cổ xưa thường là viết bằng chữ Hán Nôm, những bài từ thế kỷ XX trở về đây đều viết bằng chữ quốc ngữ.

    Về hình thức , các bài văn chầu đều được sáng tác dưới thể thơ Lục bát , Song thất lục bát, là một thể hơ truyền thống của người Việt, giống như ca dao, dân ca, các truyện thơ dân gian . Thể thơ lục bát ( câu 6 chữ và 8 chữ nối tiếp nhau ), ví dụ :

    Lòng thành đốt một nén hương
    Triều Trần thượng đẳng Thánh Vương thuở này
    Xem trong quốc sử mới hay
    Chép biên thành tích khi nay tỏ tường
    ( Văn Trần Triều hiển Thánh )

    Hay

    ".... Mặt hoa mày liễu tốt tươi
    Hình dung yểu điệu miệng cười như hoa
    Lưng ong tóc phượng rà rà
    Áo xông hương xạ hài hoa chân giầy ..."
    ( Trích văn Cửu trùng thánh Mẫu văn )

    Thể thơ song thất lục bát ( 2 câu 7 chữ , tiếp theo sau câu 6 và 8 )

    " Cảnh thiên thai canh ba lai láng
    Trước rèm chầu lai láng bóng trăng
    Nhớ xưa Thánh tổ Trung Hưng
    Gươm thiêng ra sức Liễu Thăng khấu đầu "
    ( Văn chầu Lê mại Đại Vương )

    Ngoài các thể thơ chính nêu trên , đây đó trong các bản văn chầu thấy các hiện tượng biển thể , ví dụ biến thể 4- 7 :

    " Nữ tiên thủ bút
    Bái tạ Long cung
    Lạy vua cha chính ngự ngai rồng
    Tưởng sự tích chung tình chúc biểu ..."
    ( Văn Mẫu Thoải )

    Hay biến thể 5-8 :

    " Phụng sự thần tiên nữ
    Tiền duyên sinh ở thượng tiên cung "
    ( Thánh Mẫu ca đàn văn )

    Văn chầu từng bài nói về sự tích , công trạng của môtj vị thánh nào đó , có độ dài ngắn khác nhau, tuy nhiên nội dung các bài văn chầu này đều có cấu trúc tương đối thống nhất. Đầu tiên, nói về vị trí và chiến tích của vị Thánh., phần nội dung chính mô tả dung nhan, tướng mạo, hành tung của Thánh, cuối cùng là những gì thánh sẽ mang lại cho con người khi được kêu cầu. Chúng ta có thể phân tích bản văn chầu Mẫu Thượng ngàn . Bài văn dài 79 câu thể song thất lục bát và lục bát .

    Đoạn 1 : Nói về gốc tích và công lao của Mẫu Thượng Ngàn

    "Anh linh hiển hách Chúa Sơn Trang
    Cai quản Ba mươi sáu cửa ngàn
    Lúc ngự lầu son cùng phủ tía
    Khi chơi núi ngọc với non vàng
    Gươm thiêng một lưỡi ra oai phép
    Loài giặc Liễu Thăng phút phá tan
    Thái Tổ Lê triều ban sắc tặng
    Danh thơm lừng lẫy khắp Nam Bang"

    " Thỉnh mời Lê Mại Chúa Tiên
    Núi Dùm - Chúa ngự trấn miền Tuyên Quang
    Đức Chúa Ngàn con vua Đế Thích
    Giáng sinh vào quý tộc Lê Gia
    Năm Thân, mồng Hai, tháng Ba
    Định sinh Tiên Chúa khai hoa Dần"

    Đoạn 2 : Mô tả dung mạo của Thánh với dáng điệu xinh đẹp, có kẻ hầu người đón : 

    "Dung nghi vốn sẵn tư trời
    Môi son, má phấn, miệng cười nở hoa
    Mái tóc phượng, da ngà điểm tuyết
    Đôi mày ngài vẻ nguyệt tô son
    Càng nhìn càng thắm càng ròn
    Cổ cao ba ngấn mặt tròn khuôn trăng
    Tay tháp bút, hàm răng ngọc thạch
    Tai hoãn vàng hổ phách kim cương
    Quần chân áo chít khác thường
    Chân đi hải sảo tựa nhưòng khai hoa
    Đầu nón chiêng, lẵng hoa hầu quẩy
    Lưng đai xanh, bồ đẩy dao quai
    Trên đầu lược giắt trâm cài
    Xí xô xí xố nói lời Sơn Trang
    Ba mươi sáu Tiên nàng bộ chúng
    Bảy mươi hai Sơn lũng các lang
    Tiếng Kinh, tiếng Mán, tiếng Mường
    Tiếng châu Quan Hỏa khác người trần gian
    Thoi bán nguyệt hò khoan đủng đỉnh
    Đàn ngũ âm tang tính tình tang
    Buồm dươngbẻ lái hò khoan"

    Thánh thích chu du khắp miền sơn thủy : 

    "Khi chơi Cung Cấm - Quảng Hàn
    Hà Giang, Bắc Mục tòa vàng thảnh thơi
    Có phen chơi Thanh Sơn - Bích Động
    Lệnh truyền đòi các chúng Sơn Tinh
    Ngắm trăng sơn thủy hữu tình
    Khen ai khéo đúc, họa hình thiên nhiên"

    Đoạn kết : 

    Hiển Thánh tích lưu truyền vạn đại
    Sắc phong tặng: “Lê Mại Đại Vương”
    Thông minh chính trực lạ thường
    Ra tay sát quỷ, bốn phương thái hòa
    Khắp trong nước: trẻ, già, lớn, bé
    Đội ơn Người mạnh khỏe, sống lâu
    Muôn dân lễ bái đảo cầu
    Sở nguyện như ý, sở cầu tòng tâm.

    Bên cạnh nội dung chính phản ảnh về các vị `Thanhs cua Đạo mẫu tứ phủ , thì còn nhiều địa danh lam thắng cảnh của đất nước, nhiều cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, nhiều sự kiện lịch sử mà sau này người đời gắn với các vị Thánh ( lịch sử hóa ), nhiều sinh hoạt văn hóa- xã hội ( đánh cờ người, tổ tôm, tam cúc, sóc đĩa, bắn cung, cắm cờ người, cúng cô hồn ... cũng được mô tả khá sinh động. Như vậy qua nội dung các bản văn chầu, chúng ta thấy được một bức tranh lịch sử, xã hội và văn hóa của đất nước từ thể kỷ XVII - XVIII đến nay .

    Hình thức ngôn ngữ văn chầu cũng khá đa dạng . Nói chung đó là hình thức ngôn ngữ tiếng Việt hiện đại, chủ yếu vào cuối thế kỷ XIX đến nay. Bên cạnh những áng thơ chau chuốt, ngôn ngữ giầu hình ảnh và nhạc điệu, dùng nhiều điển tích Trung hoa quen thuộc trong văn thơ cổ Việt Nam, thì ta cũng thấy những câu mộc mạc, thậm chí còn thô phác, những hình ảnh quen thuộc của đời sống bình dân. Qua tầng lớp xã hội khác nhau, người nông dân ở thôn quê cũng như tầng lớp thương nhân, quý tộc quyền quý ... Nói chung, về phương diện tu từ học, các lời văn chầu chưa được trau chuốt tinh xảo như một số hình thức ca dao, dân ca, mà đỉnh cao là các bài quan họ. Nhưng kỳ lạ là các bài hát chầu văn này khi được hát lên với những nhạc điệu của các làn điệu âm nhạc phù hợp, đặc biệt lại trong môi trường diễn xướng các giá lên đồng thì nó có sức lôi cuốn kỳ lạ vượt xa nhiều hình thức dân ca khác

    Đặt văn chầu vào tổng thể văn học Việt Nam, một số tác giả đã liên hệ nó với dòng văn học truyền kỳ, tức là các huyền thoại, sự tích với thể văn xuôi hay văn vần về các vị thánh , thần , các ma quỷ..., mà nữ sĩ Đoàn Thị ĐIểm với tác phẩm Truyền kỳ tân phả, trong đó có truyện Vân Cát Thần nữ , một vị thần chủ đạo Của Đạo mẫu Việt Nam là một đại diện 







    Ý kiến của bạn






    Tin bài cùng loại


    |mantico|

    • Yahoo :

       

      Phone : 0926919990

     

    Quảng cáo